đặc điểm kiến trúc vauban

Kiến trúc Vauban là gì? Những công trình kiến trúc Vauban ở Việt Nam?

Nếu như có dịp tới thăm kinh thành Huế, không ít người sẽ cảm thấy bất ngờ trước kiến trúc của cố đô. Mặc dù được thiết kế theo kiến trúc Vauban, song lại không nhiều người biết đến phong cách kiến trúc này.

Vậy, trong bài viết này, Lythuyetkientruc sẽ cùng bạn tìm hiểu về kiến trúc Vauban nói chung và những đặc điểm Vauban của kinh thành Huế nói riêng nhé.

Kiến trúc Vauban là gì? Nguồn gốc của kiến trúc Vauban?

Để có thể trả lời câu hỏi “Kiến trúc Vauban là gì?” Đầu tiên chúng ta hãy cùng tiềm hiểu một chút về kiến trúc sư Vauban.

Tên đầy đủ của ông là Sébastien Le Prestre – Lãnh chúa xứ Vauban. Ông sinh tại Saint-Léger-de-Foucheret, vùng Burgundy của nước Pháp. Ông không có tuổi thơ may mắn khi trở thành trẻ mồ côi từ 10 tuổi, trải qua thời niên thiếu khốn khó. Tuy nhiên, ông được thế giới đánh giá rất cao về lĩnh vực toán học, khoa học, đặc biệt là hình học – bộ môn có sức ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp sau này của kiến trúc sư.

Kiến trúc Vauban là phong cách kiến trúc được xây dựng theo lối phòng thủ do kiến trúc sư Vauban sáng tạo nên, được xây dựng và phát triển ở nước Pháp, thể hiện rõ trong những công trình tòa thành Pháp cổ.

kiến trúc vauban
Kiến trúc Vauban là phong cách kiến trúc được xây dựng theo lối phòng thủ do kiến trúc sư Vauban sáng tạo nên

Nguồn gốc của kiến trúc Vauban:

Một trong những sự việc góp phần tác động tới những công trình kiến trúc phòng thủ của kinh thành Huế chính là việc Vauban tham gia vào quân đội Condé vào năm ông 18 tuổi. Trong giai đoạn đang chống lại vua Louis XIV và Mazarin, ông được đánh giá rất cao nhờ có tài xây dựng pháo đài, sau một thời gian dài trải qua bao sóng gió của cuộc cách mạng văn hóa, chính trị, Vauban đã dần trở thành người chịu trách nhiệm chính trong mọi pháo đài của nước Pháp. Với khả năng ưu việt, nhanh chóng nhận ra ưu điểm của địa thế và lợi dụng điểm mấu chốt đó để phản công lại địch quân, các tòa thành, pháo đài kiến trúc của ông luôn là một trong những di sản được rất nhiều kiến trúc sư trên thế giới yêu thích là học tập theo.

đặc điểm kiến trúc vauban
Kiến trúc Vauban thường được thiết kế với rất nhiều hình dạng khác nhau, tùy thuộc vào từng yếu tố địa hình khác nhau

Kiến trúc Vauban kinh thành Huế và những công trình kiến trúc Vauban ở Việt Nam

Kiến trúc Vauban kinh thành Huế

Kinh thành Huế được xây dựng trong năn 1805, thời gian xây dựng lên tới ít nhất 27 năm, cho đến đời vua Minh Mạng thì mới được xem là hoàn thành. Kinh thành có kiến trúc gồm 3 vòng lần lượt là Kinh thành, Hoàng thành, Tử cấm thành. Trong đó, Kinh thành được xây theo kiến trúc Vauban với mục đích phòng thủ cực kỳ cao, và cũng được đánh giá là cơ quan quân sự quan trọng nhất. Bao bọc lấy kinh thành hệ thống hào 4 phía, cách 200m là hệ thống sông Hộ thành, đảm bảo tuyến phòng thủ chắc chắn cho cung điện.

pháo đài kiến trúc vauban kinh thành huế
Kiến trúc Vauban kinh thành Huế gồm 3 vòng lần lượt là Kinh thành, Hoàng thành, Tử cấm thành

Kiến trúc Vauban trong thời vua Nguyễn

Vào thời Nguyễn, kiến trúc Vauban được xây dựng chủ yếu tại các tỉnh thành trải dài từ Bắc xuống Nam nư Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Nội, Bắc Ninh, Nam Định, Thanh Hóa, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Phú Yên, Khánh Hòa, Vĩnh Long,…Các thành đều tuân theo quy chuẩn của kiến trúc Vauban, kết hợp với sự thay đổi địa hình cùng yêu cầu của chúa Nguyễn mà được xây dựng phù hợp. Đa phần các thành đều có chiều cao không quá một trượng và có hào bao bọc xung quanh, chiều rộng của thành chỉ dao động từ 4 – 5 trượng. Thành chủ yếu sử dụng nguyên vật liệu khá thô sơ như gạch, đá hoặc nền lát đá Thanh. Tất cả các thành đều có 4 cửa tả, hữu, trước, sau.

Đặc biệt, một trong những công trình kiến trúc Vauban tiêu biểu tại Việt Nam là thành Hà Nội, được vua Gia Long yêu cầu xây dựng năm 1803, xây dựng trong vòng 2 năm mới hoàn thành xong cổng thành (năm 1805). Cho đến năm 1820, thành Hà Nội với phong cách Vauban mới dần được hình thành, xuất hiện thêm các hành cung cùng với công trình bên trong. Trong giai đoạn đầu khi mới xây dựng, thành có chiều cao 1 trượng 1 thước 2 tấc, cho đến năm Minh Mạng thứ 12, Hà Nội trở thành tỉnh thành, nên vào năm Minh Mạng thứ 16, chiều cao của thành đã giảm bớt đi 1 thước 8 tấc cho phù hợp.

hào nước trước thành trong xây dựng kiến trúc vauban
Các tòa thành được xây dựng theo lối kiến trúc Vauban thời Vua Nguyễn có hào bao bọc xung quanh để tăng tính phòng thủ

Như vậy, các thành đều được xây dựng theo phong cách kiến trúc Vauban với mục đích phòng thủ cao, và thường có hình vuông (một số thành có hinh tròn, bán nguyệt hoặc hình lục giác).

Như vậy, không khó để nhận ra kiến trúc Vauban đã được áp dụng trong rất nhiều các công trình kiến trúc, đặc biệt là những công trình mang đậm tính chất quân sự, chính trị. Kiến trúc Vauban phát triển nhất tại Việt Nam trong giai đoạn vua Gia Long và vua Minh Mạng, kiến tạo nên những di tích đẳng cấp, vừa là địa điểm du lịch nổi tiếng, lại vừa là những di sản có giá trị lịch sử cao.

Qua bài viết này, chúng tôi hy vọng bạn đã hiểu hơn về kiến trúc Vauban và những công trình được xây dựng theo phong cách Vauban tiêu biểu nhất ở Việt Nam. Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết.

Đừng bỏ lỡ: >>> Kiến trúc Rococo – phong cách nghệ thuật đỉnh cao của nước Pháp