Phong cách kiến trúc Pháp

Kiến trúc Pháp cổ và đặc điểm kiến trúc Pháp ở Việt Nam

Sau khi tìm hiểu những phong cách kiến trúc đặc trưng nhất ở châu Âu, chắc hẳn chúng ta đã nắm được những nét đặc trưng cơ bản của Gothic, Byzantine, Baroque, Art Nouveau, Art Deco,…

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về phong cách kiến trúc của đất nước được đánh giá là “kinh đô thời trang” với hàng loạt tác phẩm kiến trúc, hội họa nổi tiếng nhất trên thế giới – phong cách kiến trúc Pháp.

Ngay từ rất lâu về trước, kiến trúc Pháp cổ luôn được người dân cả thế giới ngưỡng mộ, đặc biệt là các kiến trúc sư hàng đầu thế giới. Vì vậy, hãy cùng tìm hiểu kiến trúc Pháp cổ, đặc điểm kiến trúc Pháp, nhất là kiến trúc Pháp cổ ở Việt Nam hiện nay nhé.

Tổng quan về kiến trúc Pháp cổ

Để có thể tìm hiểu về kiến trúc Pháp cổ một cách tổng quan và chính xác nhất, đầu tiên chúng ta cần tìm hiểu một số giai đoạn cũng như lịch sử của kiến trúc Pháp.

Xuyên suốt trong sự hình thành và phát triển của lịch sử kiến trúc Châu Âu, từ kiến trúc Trung cổ, kiến trúc Byzantine, Roman, Gothic,…cho đến những kiến trúc mới như kiến trúc Art Deco, Art Nouveau,…kiến trúc Pháp đã thể hiện rõ rệt, được xem là cái nôi của nền kiến trúc, không chỉ góp phần sáng tạo ra những phong cách kiến trúc mới, mà còn bảo lưu, gìn giữ các phong cách kiến trúc cổ điển, thúc đẩy sự phát triển của nền kiến trúc cả thế giới.

kiến trúc pháp cổ
Mái vòm điện Invalides

Vì thế, kiến trúc Pháp cổ (hay còn gọi là phong cách kiến trúc cổ điển Pháp) luôn là một trong những phong cách kiến trúc được rất nhiều kiến trúc sư thế giới học tập, trong đó có cả Việt Nam.

Không khó để nhận ra, kiến trúc Pháp cổ được thừa hưởng những giá trị tinh hoa nhất của kiến trúc cổ điển Hy Lạp – La Mã với vẻ đẹp thần thoại ma mị, thể hiện được giá trị, đẳng cấp bậc nhất của những người xây dựng.

Tìm hiểu qua về lịch sử của kiến trúc Pháp:

Bắt đầu từ thời La Mã, những tàn tích của một số thiết kế Galo-Roman đáng chú ý ở Pháp đã được bảo tồn (như Bảo tàng Gallo-Roman Lyon-Fourvière ở Lyon, Maison Carree và Amphiteatre ở Nimes hoặc Alyscamps ở Arles). Trong thời gian này, đặc điểm kiến trúc Pháp cổ dễ nhận ra nhất chính là việc sử dụng các khối bê-tông, kết hợp với vòm và hầm trong các công trình.

Đến thời kỳ tiền kiến trúc Roman, các kế hoạch xây dựng nhà thờ được mở rộng theo truyền thống nhà thờ La Mã, nhưng một số bị ảnh hưởng bởi các loại cải tiến kiến ​​trúc khác, một số trong số chúng có nguồn gốc ở phương Đông (Syria và Armenia).

Phong cách kiến trúc Pháp
Người Pháp đã có một vài phát minh tinh túy trong giai đoạn tiền La Mã thúc đẩy sự phát triển của kiến trúc Pháp cổ

Bên cạnh di sản văn hóa rõ ràng của người La Mã và các nguồn tác động khác, người ta tin rằng người Pháp đã có một vài phát minh tinh túy trong giai đoạn tiền La Mã này mà trước đây chưa từng thấy. Đó là vị trí thay đổi của sarcophagus, được nâng lên để có thể nhìn thấy được.

Trong khoảng thời gian cuối kiến trúc Roman, các dự án, công trình xây dựng theo phong cách kiến trúc Pháp cổ đã có sự khác biệt: bức tường dày và trụ cầu giúp cho các mái vòm nổi lên, trên mặt tiền (thông qua cửa sổ giống hệt nhau và vòm trên mặt tiền) và cấu trúc có sự lặp lại nhịp nhàng.

>>> Xem thêm: Kiến trúc Roman – phong cách kiến trúc đỉnh cao của nhân loại

Trong giai đoạn sau, từ đầu thế kỷ thứ 13 trở đi, các công trình xây dựng kiến trúc Pháp cổ ngày càng được trang trí bằng các đỉnh cao và ngọn tháp dài. Những tính năng này đã thúc đẩy phong cách Gothic dễ nhận biết sau này của kiến trúc Pháp cổ.

kiến trúc pháp cổ trong baroque
Từ đầu thế kỷ thứ 13 trở đi, các công trình xây dựng kiến trúc Pháp cổ ngày càng được trang trí bằng các đỉnh cao và ngọn tháp dài

Từ giữa thế kỷ 12 cho đến năm 1500, kiến trúc Gothic của Pháp là một kiến trúc chủ yếu ở châu Âu. Thậm chí cho đến thời điểm hiện tại, kiến trúc Pháp cổ phong cách Gothic vẫn là một trong những phong cách kiến ​​trúc Pháp điển hình nhất. Kiến trúc Gothic theo lịch sử được chia thành các phong cách riêng biệt, bao gồm phong cách Gothic, Gothic cao, Rayonnant và Late hoặc Flamboyant.

Trong giai đoạn phát triển nhất của Gothic, kiến trúc Pháp cổ đã chấp nhận sự tồn tại của vòm nhọn như một yếu tố không thể thiếu và nhấn mạnh vào chiều cao của các bức tường và trần nhà.

Để làm cho cấu trúc ổn định, các nhà xây dựng đã phát minh ra các trụ chống bay, còn được gọi là counterforts, được sử dụng để hỗ trợ các bức tường cao. Một phát minh quan trọng khác của Pháp là hầm vòm sexpartite sáu cạnh, sau đó được thay thế bởi hầm chứa bốn cạnh.Phong cách Gothic cao theo sau đã chịu tác động không nhỏ của phong cách kiến trúc cổ điển này của Pháp.

Trong thời gian trị vì của ba vị vua nổi tiếng tương tự như Pháp, Louis XIII, XIV và XV, thời đại của kiến trúc Baroque Pháp nở rộ.

Trong khi kiến trúc thời Phục hưng và Baroque đều có liên hệ với Ý, Rococo(đôi khi được đánh vần là Roccoco) là phong cách kiến trúc cổ điển của Pháp ngay từ đầu. Tên gọi Rococo được ghép từ rocaille (đá) và coquilles (vỏ), cả hai đều là những họa tiết đặc trưng của Rococo. Trong khi Baroque vui tươi hơn kiến trúc thời kỳ Phục Hưng nghiêm ngặt, Rococo đã đưa điều này đến cùng cực, đem lại một cách tiếp cận rõ ràng không đối xứng, đầy màu sắc và đường cong vào trong các tòa nhà. Sự dư thừa của vật trang trí đặc trưng cho Rococo là thứ chúng ta thường thuộc về các triều đại vô giá trị của Louis XV và Louis XVI. Rococo nhanh chóng trở thành một phong cách quốc tế, vì nó lan rộng ra các phần khác của châu Âu, Vienna, Prague, Lisbon, v.v…

phong cách kiến trúc pháp theo xu hướng rococo
Rococo(đôi khi được đánh vần là Roccoco) là một trong những phong cách kiến trúc cổ điển của Pháp

Trong nửa sau của thế kỷ 19, nước Pháp thuộc chế độ của Napoléon III, đó là khi Paris được thực sự tân trang bởi Baron Haussmann. Paris đã được công nhận là thành phố đẹp nhất thế giới bởi nhiều người. Các công trình xây dựng đồ sộ mới được tạo ra một cách ấn tượng, nhiều cái cũ được cải tạo, các đường phố với những hàng cây được thống nhất bởi những viên đá màu kem. Trong giai đoạn này, đỉnh mái hình thang đã được phổ biến, được gọi là mansard. Mái nhà hình hộp này đã trở thành một biểu tượng của kiến ​​trúc Pháp.

Đặc điểm của kiến trúc Pháp

Kiến trúc cổ điển Pháp có những đặc điểm vô cùng đặc trưng như sau:

Cửa sổ áp mái: thông thường, các căn nhà được xây dựng theo phong cách kiến trúc Pháp đều sở hữu ít nhất 1 ô cửa sổ được đặt trên tầng áp mái của ngôi nhà. Thông thường, những ô cửa sổ này sẽ được thiết kế thụt vào trong hoặc nhô ra ngoài tùy thuộc vào độ dốc của mái cũng như sở thích của chủ nhân căn nhà. Ngoài ra, thiết kế cửa sổ gác mái cũng có thể thay đổi thành ban công nhỏ để chủ nhân căn nhà có thể trồng hoa, hoặc khai thác được ánh sáng tràn ngập vào trong không gian của phòng gác mái, giúp không gian tầng áp mái trở nên thoáng đãng hơn.

đặc điểm kiến trúc pháp cửa sổ gác mái
Các căn nhà được xây dựng theo phong cách kiến trúc Pháp đều sở hữu ít nhất 1 ô cửa sổ được đặt trên tầng áp mái của ngôi nhà

Những tòa nhà 6 tầng theo kiến trúc Haussmann: đối với những tòa nhà được thiết xấy xây dựng theo Haussmann – một kiến trúc Pháp cổ, tầng 1 sẽ là nơi làm ăn, buôn bán của các cửa hiệu, trong đó tầng 2 là nhà kho, trong một số trường hợp còn là nơi sinh sống của chủ tiệm. Các tầng phía trên sẽ dành cho những gia đình khá giả, giàu có bậc nhất Pháp với khu vực ban công nối liền và khoảng không gian rộng rãi.

đặc điểm kiến trúc pháp nhà 6 tầng
Những tòa nhà 6 tầng theo kiến trúc Haussmann của Pháp

Cửa chính: Cửa thường có chiều rộng 2,6m và chiều cao 3,5m là một trong những nét đặc trưng nhất của phong cách kiến trúc Pháp cổ.

đặc điểm kiến trúc pháp cửa chính
Cửa thường có chiều rộng 2,6m và chiều cao 3,5m

Trụ ngáng cửa: mặc dù chỉ là một chi tiết nhỏ, nhưng trụ ngáng cửa vẫn được xem là đặc điểm kiến trúc Pháp cổ dễ nhận biết nhất. Trong giai đoạn phong kiến của nước Pháp, để tránh tình trạng người dân va chạm với những chiếc xe ngựa cồng kềnh, sự có mặt của trụ ngáng cửa là rất cần thiết.

đặc điểm kiến trúc pháp trụ ngáng cửa
Mặc dù chỉ là một chi tiết nhỏ, nhưng trụ ngáng cửa vẫn được xem là đặc điểm kiến trúc Pháp cổ dễ nhận biết nhất

Mái vòm: không chỉ là đặc trưng của kiến trúc châu Âu, nhắc đến kiến trúc Pháp cổ, ai cũng liên tưởng đến những tòa nhà với mái vòm xung quanh. Có cấu tạo từ kẽm và đá đen nên những thiết kế mái vòm thường có màu từ xám nhạt đến xám than, thiết kế đa dạng: ngói đá đen hình chữ nhật hoặc vảy cá, kẽm, bê tông, đồng, chì,… tất cả vật liệu đều có thể được sử dụng trong xây dựng mái vòm….

đặc điểm kiến trúc pháp có mái vòm
Nhắc đến kiến trúc Pháp cổ, ai cũng liên tưởng đến những tòa nhà với mái vòm xung quanh

Đặc điểm kiến trúc Pháp ở Việt Nam

Với những đặc điểm kiến trúc Pháp như vậy, không lấy làm lạ khi kiến trúc Pháp cổ được đánh giá là một nền nghệ thuật lớn của kiến trúc thế giới. Không chỉ tác động tới châu Âu, các đoàn quân viễn chinh Pháp cũng đóng góp không nhỏ trong quá trình thúc đẩy sự xuất hiện của phong cách kiến trúc Pháp cổ ở nhiều khu vực khác trên thế giới, trong đó có cả Việt Nam.

Đặc điểm kiến trúc pháp ở Việt Nam không có quá nhiều sự khác biệt so với phong cách kiến trúc Pháp, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra điều này thông qua những công trình kiến trúc Pháp ở Việt Nam tiêu biểu như:

phong cách kiến trúc pháp cổ bảo tàng mỹ thuật
Bảo tàng mỹ thuật TP Hồ Chí Minh

Bảo tàng mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh là sự kết hợp giữa phong cách kiến trúc Pháp và lối kiến trúc Trung Hoa điển hình. Công trình được thiết kế bởi thiết kế gia Rivera và được hoàn thành vào năm 1934.

phong cách kiến trúc pháp cổ bảo tàng mỹ thuật nhà thờ đức bà
Nhà thờ Đức Bà

Nhà thờ Đức Bà có tên đầy đủ là Vương cung thánh đường chính tòa Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội. Nhà thờ được khởi công xây dựng vào tháng 10 năm 1877 và hoàn thành vào năm 1880.

với đường nét thiết kế độc đáo cùng với bề dày lịch sử, nhà thờ Đức Bà là một trong những công trình kiến trúc Pháp ở Việt Nam nổi tiếng nhất thời điểm hiện tại.

phong cách kiến trúc pháp cổ bảo tàng mỹ thuật bưu điện thành phố
Bưu điện thành phố Hồ Chí Minh

Được xây dựng trong giai đoạn 1886 – 1891, Bưu điện trung tâm Sài Gòn sở hữu kiến trúc Á Đông kết hợp với kiến trúc châu Âu theo bản vẽ của kiến trúc sư Villedieu.

 

phong cách kiến trúc pháp cổ chợ bến thành
Chợ Bến Thành – được nhà thầu Pháp Brossard et Maupin khởi công xây dựng từ năm 1912 và đến cuối tháng 3/1914 thì hoàn tất
Khách sạn Continental với phong cách kiến trúc pháp cổ
Khách sạn Continental – được ông Pierre Cazeau, một nhà sản xuất vật liệu xây dựng người Pháp khởi xây vào năm 1878
phong cách kiến trúc pháp cổ nhà hát
Nhà hát lớn thành phố Hồ Chí Minh

Năm 1898, Nhà hát TP HCM được khởi công ngay cạnh nhà hát tạm trước đó và khánh thành vào ngày 1/1/1900. Đây được coi là công trình tiêu biểu của phong cách kiến trúc Pháp ở Việt Nam, đồng thời cũng là công trình và tốn kém nhất ở Sài Gòn thời Pháp thuộc, do kiến trúc sư Ferret thiết kế.

Với những đặc trưng riêng của mình, những công trình kiến trúc Pháp cổ ở Việt Nam nhanh chóng trở thành biểu tượng của thành phố, nhất là thành phố Hồ Chí Minh với tên gọi “Hòn ngọc Viễn Đông”.

Như vậy, đặc điểm kiến trúc pháp ở Việt Nam dễ nhận thấy nhất chính là nhà thờ, nhà hát và các công trình cộng đồng được xây dựng trong thời Pháp thuộc, tất cả đều sở hữu những đặc điểm kiến trúc Pháp quen thuộc như: mái vòm, cửa sổ áp mái, đường nét thiết kế đậm chất châu Âu,…

Qua bài viết này, Lythuyetkientruc hy vọng bạn đã tích lũy được những thông tin cần thiết về kiến trúc Pháp cổ. Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết.